Kinderen betrekken bij een uitvaart

Terug naar Blog

Kinderen betrekken bij een overlijden: ook kleine handen kunnen veel betekenen

Hoe help je kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen bij het afscheid van iemand van wie ze houden?

Daar staat ze. Een jonge dame met een penseel in haar hand. Voor haar staat de houten kist van haar overgrootvader.

Met veel aandacht schildert ze bloemen, hartjes, een trein en vrolijke figuurtjes op de kist. Ze maakt er iets heel persoonlijks van.

Misschien begrijpen de aller jongsten nog niet helemaal wat doodgaan betekent. Maar deze jonge dame weet dat wel en zij weet ook dat ze iets moois mag maken voor haar overgrootopa.

En dat is precies waar het bij een persoonlijk afscheid om gaat.

Iedereen mag erbij horen. Ook de allerkleinsten.

Waarom is het belangrijk om kinderen bij een uitvaart te betrekken?

Als opa, oma of een ander familielid overlijdt, willen we kinderen vaak beschermen tegen verdriet.

We vragen ons af of ze niet te jong zijn. Of ze het wel begrijpen. En of het niet te moeilijk voor ze wordt.

Dat is heel begrijpelijk.

Toch is het vaak goed om kinderen bij een overlijden en een uitvaart te betrekken. Natuurlijk op een manier die past bij hun leeftijd en bij wat ze zelf willen.

Want ook kinderen voelen verdriet. Ze missen iemand, hebben vragen en willen graag weten wat er gebeurt.

Door ze erbij te betrekken, voelen ze dat ze meetellen.

Ook hun verdriet mag er zijn. Ook hun liefde verdient een plek.

Rouwverwerking bij kinderen: verdriet heeft niet altijd woorden nodig

De bekende rouwdeskundige Manu Keirse schrijft in zijn boek Kinderen helpen bij verlies over hoe kinderen omgaan met de dood en het verlies van iemand van wie ze houden.

Hij legt uit dat rouwen tijd en aandacht vraagt. Dat noemen we ook wel rouwarbeid.

Kinderen rouwen vaak anders dan volwassenen.

Het ene moment zijn ze verdrietig. Even later spelen ze alweer buiten of lachen ze om iets grappigs.

Dat betekent niet dat ze hun verdriet vergeten zijn.

Kinderen verwerken hun gevoelens vaak in kleine stukjes. Door te praten, te spelen, te tekenen of iets te maken.

En soms dus door een kist te beschilderen.

Want wat je niet goed kunt vertellen, kun je soms wel tekenen.

Een uitvaartkist beschilderen: een herinnering voor altijd

Kijk nog eens naar de foto.

Een jonge dame die met veel aandacht de kist van haar overgrootvader beschildert.

Geen donkere kleuren of verdrietige woorden. Maar bloemen, hartjes, een trein en een landschap vol leven.

Misschien zijn het mooie herinneringen. Misschien schildert ze gewoon wat ze leuk vindt.

Dat maakt eigenlijk niet uit.

Ze mag iets doen. Iets geven. Iets achterlaten voor iemand van wie ze houdt.

En daarmee wordt de kist veel meer dan een houten kist.

Het wordt een afscheid waarin ook haar liefde zichtbaar is.

Misschien kijkt ze over twintig jaar terug naar deze foto en zegt ze:

‘Kijk, dat heb ik nog voor mijn overgrootopa geschilderd.’

Wat een waardevolle herinnering kan dat zijn.

Hoe vertel je een kind dat opa of oma is overleden?

Kinderen stellen soms vragen waar volwassenen moeite mee hebben.

Waarom is opa dood? Kan oma nog wakker worden? Waarom ligt opa in een kist? Waar gaat oma naartoe?

Het is belangrijk om daar eerlijk antwoord op te geven.

Gebruik gewone woorden. Vertel dat opa of oma dood is en dat het lichaam niet meer werkt.

Zeg liever niet dat iemand voor altijd slaapt of op een lange reis is gegaan. Vooral jonge kinderen kunnen daardoor in de war raken.

Je hoeft niet op iedere vraag een antwoord te hebben.

Soms is het voldoende om te zeggen: ‘Dat weet ik niet, maar we kunnen er wel samen over praten.’

Het belangrijkste is dat kinderen voelen dat ze alles mogen vragen.

Wat kunnen kinderen doen tijdens een uitvaart?

Er zijn veel manieren waarop kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen kunnen helpen bij een afscheid.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • Een tekening maken of de uitvaartkist beschilderen.
  • Een bloem, briefje of knuffel bij opa of oma leggen.
  • Helpen bij het uitzoeken van muziek.
  • Een kaarsje aansteken tijdens de afscheidsdienst.
  • Een herinnering vertellen of een gedichtje voorlezen.
  • Helpen met het sluiten van de kist, als ze dat willen.

Ook afscheid nemen bij de overledene kan waardevol zijn. Vertel een kind vooraf rustig wat het kan verwachten en laat het zelf kiezen.

Meedoen mag altijd, maar moet nooit.

En wil een kind tussendoor liever even spelen? Dan is dat ook goed.

Ieder kind neemt op zijn eigen manier afscheid.

Ook kleinkinderen en achterkleinkinderen hebben verdriet

Bij een overlijden gaat veel aandacht uit naar de partner en de kinderen van de overledene.

Maar vergeet de kleinkinderen en achterkleinkinderen niet.

Voor hen was opa of oma misschien degene die altijd grapjes maakte, voorlas of klaarstond met iets lekkers.

Een overgrootopa kan iemand zijn bij wie ze zich veilig en geliefd voelden.

Ook die band is bijzonder.

En ook dat verlies verdient aandacht.

Het maakt niet uit hoe jong iemand is. Iedereen die van iemand houdt, mag de ruimte krijgen om afscheid te nemen.

Rouwen begint niet pas na de uitvaart

In zijn werk laat Manu Keirse zien hoe belangrijk het is om aandacht te hebben voor afscheid, verdriet en herinneringen.

Dat begint soms al voordat iemand overlijdt.

In zijn boek Later begint vandaag schrijft hij over het belang van de tijd die mensen nog samen hebben wanneer het levenseinde dichterbij komt.

Ook voor kinderen kan die tijd waardevol zijn.

Nog een keer op bezoek bij opa. Samen een foto bekijken. Een tekening maken. Of gewoon even zijn hand vasthouden.

Na het overlijden kunnen kinderen verder betrokken worden bij het afscheid.

Zo krijgen ze de kans om stap voor stap te begrijpen wat er gebeurt.

En om herinneringen te bewaren die later veel kunnen betekenen.

Bij Uitvaartzorg BijZonder horen kinderen er gewoon bij

Bij Uitvaartzorg BijZonder vinden we dat een uitvaart niet alleen voor volwassenen is.

Ook kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen mogen een eigen plek krijgen bij het afscheid.

Daarom nemen we de tijd om naar hen te luisteren. We leggen uit wat er gebeurt en kijken samen met de familie wat bij het kind past.

Zonder druk. Zonder verplichtingen. Maar met alle ruimte voor vragen, verdriet en mooie herinneringen.

Want een persoonlijk afscheid hoeft niet altijd groots te zijn.

Soms zit het mooiste gebaar in iets heel kleins.

Een penseel in een kinderhand. Een hartje op een houten kist. Een laatste tekening voor overgrootopa.

En een herinnering die misschien wel een leven lang meegaat.

Wij zijn uitvaartzorg BijZonder…

omdat het ook anders kan. 💙

De foto’s zijn met toestemming van de familie gebruikt